Bộ phim được chuyển hóa từ những thư tín và thủ cảo của Friedrich Engels hồi 1838-42.
Dù thuộc phái dung tục, tớ vẫn cố nuôi ria mép, tặng cậu tự họa này.
TUỔI TRẺ FRIEDRICH ENGELS Chân Dung Qua Thư Tín (Marx-Engels Toàn Tập II)
Soyuzmultfilm (Moskva) DEFA (Dresden)
Biên kịch : Klaus & Katya Georgy Hiệu đính : R. Thomas, A. Snesarev
Giám chế : V. Kurchevsky, V. Nakhumov Âm nhạc : Wolfgang Pietsch Tự thuật : V. Tatarsky
- Biên dịch : Duy Kiền & Triều Dương -
Mùa hè 1838, Friedrich Engels, con một chủ xưởng giàu có, rời Barmen đi Bremen.
Theo ý nguyện cha, ông được gửi học thương nghiệp ở sở mậu dịch của ngài lĩnh sự Heinrich Leupold.
Tại thành Bremen này khởi đầu qua lại thư từ giữa chàng Engels 17 tuổi với cô em Marie cùng các bạn học.
Cari amici (Bạn thân mến) ! Thằng này nhớ các cậu quá thể. Giờ nó phải nai lưng với chữ nghĩa,
thật khó ưa, dưới đây là tự họa, tớ đang đợi thư đằng ấy đấy.
Bưu tá : Thưa lĩnh sự, thư cho ngài !
Lĩnh sự Leupold : À há, được rồi.
Engels: Có thư cháu không ? Bưu tá : Không !
500 hộp đường đã bán, vị chi 25 vạn cân. 1 cân cà phê tốn kha khá, những 9 đồng rưỡi. Tổng cộng lên đến 4 bạc 8 xu.
Marie thân, trước bàn anh có cửa sổ to hướng ra hội trường đấy, anh vẽ em xem nhà thờ nhìn từ công sở nhé.
Ở Bremen này, nhà cửa thương nhân nào cũng xây theo cách rất đáng chú ý. Mái nhà thì cứ san sát nhau vậy.
Còn đây là cảnh ở bờ sông Weser, quan sát được việc cất hàng ở đấy, nom hấp dẫn quá phải không ?
Nhưng tượng Roland cũ kĩ, biểu tượng của thành phố, mới là nhất.
Anh vừa đi xem diễn hành thường nhật ở quảng trường lớn về.
Quân đội hay thao duyệt ở đấy, chừng 40 binh sĩ, diễn hành 2 phút thôi.
Những người lính bước ra, dóng hàng, sửa soạn võ khí rồi lại rời đi.
Có đứa đào ngũ mới bị tóm hôm qua, phải nhận 60 roi đấy, lính ở đây toàn bị đánh bằng gậy thôi.
Ố, ông chủ đấy, anh làm việc đây. 5 bao cà phê, 17 bao đường...
Có ông mai tên Jan Krusbecker vừa tới, để anh vẽ cho em nhé.
Hắn đây, có cặp mắt như pháo hoa ấy, mà diện mạo thì nửa âu sâu nửa hớn hở.
Đây một nhà buôn rượu già đang nếm rượu chua.
Tiếp đến là chủ đại lý cung cấp cho ông ta thứ men ấy.
Còn gã này bợm rượu, sáng nào chả la : Tao là Grazein, cũng có nghĩa, tao là công dân Bremen đấy.
Engels gửi các bạn Wilhelm và Friedrich Graeber :
Carissimi, in vostras epistolers haec vobis sit respondentia. (Bạn thân mến, trong đây là hồi đáp thư các cậu)
Thôi, chả Latin chi nữa, dù sao cái sướng nhất ở đây là tha hồ báo đọc.
Hà Lan, Pháp, Anh. Chớp cơ hội, tớ học cả tiếng Đột Quyết và Nhật Bản nữa.
Thành ra tớ biết 25 ngôn ngữ và hẹn sớm biên cho đằng ấy một bức thư đa ngữ nhé.
I'll take now the English language. (Tớ lấy ngay tiếng Anh)
Thôi, hơn hết là tiếng Ý tớ khoái : Dolce Suave come el Sapiro. (Dolce Suave trong vai Sapiro)
Hoặc Tây Ban Nha : Langue come viento en los Arbores. (Thứ tiếng này như gió vườn ươm ấy)
Hay Hà Lan : Gelijk den damp uut einer pijp tobac sehr genüklich. (Như rít một hơi thuốc lá rất dễ chịu)
Báo mới Der Bremer Stattbote vừa ra mắt. Nó có hình một người bộ hành ngay trang nhất, trông hắn thế này.
Tờ Stattbote này đăng toàn điều nhảm nên tớ gửi một bài ca lâm li tới đấy cho vui, thế mà họ nghiêm túc cho xuất bản cơ chứ.
Tiếp nào ! Ban đầu tớ dùng mực đen, giờ chuyển sang màu đỏ nhé.
Vậy nên, điều hệ trọng nhất là, bài ca tiếng Tây Ban Nha của tớ toi rồi.
Tớ ngày càng hoài nghi về thơ của mình và cả tiềm năng của nó mỗi ngày.
Song le, tớ còn tiếp tục viết lách.
Đêm tớ không tài nào chợp mắt vì những sáng kiến của thế kỉ này.
Sẵn tiện, tớ có đọc nhiều ấn phẩm tự do khác nhau ở đây đấy.
Đặc biệt là Ernst August, quốc vương Hannover.
Có vô vàn bóng ma bên hông phố tớ, những cái bóng lập lòe cứ vây khốn tớ mọi phía vậy.
Đứa tội nghiệp tớ đây biết làm gì chứ ? Trở nên chân thực ư ? Quỷ tha ma bắt ấy !
Giữ sự điềm tĩnh kiểu Saxon à ? Chết tiệt ! Giá tớ làm thế được !
Engels gửi thần học sinh Friedrich Greber :
Cậu bảo thiếu-hồ-nghi là tự-do-tinh-thần ư ? Không, đấy là sự nô-dịch-tinh-thần lớn nhất.
Ai cho chúng ta quyền mù quáng tin vào Thánh Kinh ? Chúng ta phải làm vậy, vì cha mẹ chúng ta bắt làm ư ?
Tớ chỉ có thể coi thần thiêng là một giáo lý, thứ đứng vững được qua thử thách của lý trí.
Khi nó là vấn đề bảo vệ quyền tự do ngôn luận, thì tớ phản bác mọi sự cưỡng bách. Con người sinh ra tự do nên y hoàn toàn tự do.
Tháng 3 năm 1839, tờ Telegraph Für Deutschland đăng bài "Bức thư từ Wuppertal", tác giả là Friedrich Engels vừa 18 tuổi.
Sự nghèo đói khủng khiếp chiếm ưu thế trong các giai cấp thấp hơn.
Riêng tại Elberfeld, trong số 2.500 em độ tuổi đi học có 1.200 bị tước quyền giáo dục và phải trưởng thành nơi công xưởng.
Nhưng các ông chủ giàu sang có lương tâm dễ xao động lắm,
mà dù gây thiệt mạng một trẻ nhiều hoặc ít hơn cũng không...
... đọa được linh hồn kẻ ngoan đạo nào xuống địa ngục hết.
À há, có vẻ như bài báo gây được khích động ! Đây là cảnh Barmen. Thế nghĩa là cậu cũng có thể tự suy luận mà.
Friedrich Engels bạn cậu.
Tớ thêm mấy nét bút này cho cậu nom sự linh hoạt và tốc lực của nó nhé.
Marie thân ! Đã có những cải tiến đáng kể ở công sở bọn anh.
Em thấy cái võng bị chiếm dụng bởi đứa đang hút xì gà là anh chứ ?
Sẵn tiện, nhắc mẹ gửi anh mấy quyển Goethe sớm hơn nhé. Thực sự anh đang cần lắm.
Trời hôm nay nóng quá, dù hơi nhức đầu nhưng anh vẫn thèm đi bơi ngoài Weser quá.
Gần đây anh bơi vượt Weser được bốn lần liên tiếp đấy.
Hầu như chẳng ai ở Bremen đua lại anh được.
Đã thế, Chúa Nhật nào anh cũng tự cưỡi ngựa đấy.
Ối chết ! Ông chủ Leupold đến rồi. Như Shakespeare nói đấy, đã tới khi nhận một giai điệu gớm ghê.
Chậc, ta hãy quay lại với mĩ thuật nhé. Anh sẽ vẽ em với những kiểu tóc mà bọn trẻ ở đây ưa để.
Lũ trai này trông cứ như con bê ấy, anh đáng chịu rủa sả lắm !
Còn đây hàng xóm anh, Georg, Anh văn là George. Đệ nhất phong lưu ở Hamburg đấy.
Phối hợp cả hai bản vẽ này... Thêm tấm thân gầy và đôi chân dài nữa...
Và em được toàn chân dung thằng ngốc ấy. Hôm nào nó cũng nạp vào đầu một thứ bậy bạ.
Nó chỉ đơn giản là triền miên với những ý niệm đáng tởm và chán ngắt thôi.
Hễ thức là tên biếng này ít nhất 20 giờ, suốt thời gian ấy nó khiến anh mệt mỏi với đủ truyện huyên thuyên vậy.
Nào thiên tài của thời trang mới nhất, nào kẻ ngốc của thời trang mới nhất.
Nó là đứa chỉ tầm chương trích cú trong các tác phẩm nên chả phải người thông tuệ gì đâu.
Ý nghĩa rồi sẽ lu mờ với nó, dù đầu nó có đầy câu từ chăng nữa.
Hãy tự biểu hiện khát vọng mình ra, hãy tự tìm lấy những con đường mới mẻ.
Cứ theo lối mòn sẽ chẳng dẫn tới thắng lợi tối thượng đâu.
Khi anh trông thấy bào huy Phổ, tinh thần tự do đã bắt kịp anh rồi.
Đây vua Phổ Friedrich Wilhelm Công Chính. Anh căm thù tên khốn này !
Không thời nào lắm tội ác quân vương bằng những năm từ 1816 tới 1830.
Hầu như vua nào trong giai đoạn đó cũng đáng chịu tử hình cả.
Charles X.
Ferdinand VII của Tây Ban Nha.
Franz của Áo.
Kẻ giết cha Aleksandr và đứa em đồng lõa Nikolay.
Anh cho rằng, lòng tốt của một quân vương chỉ có khi đầu ông ta bị thường dân phỉ nhổ và cửa sổ ông ta bị cách mạng phá tung !
Marie thân ! Tiếp tục bài học nhạc của anh nhé.
Anh đã soạn thêm một hợp xướng mới.
Chưa có phần đệm nào cả. Rất có thể anh sẽ viết lại đâu đó vậy.
Đông này anh muốn học thêm các bài khiêu vũ để có được sự duyên dáng cho đôi chân mình.
Vả lại, giờ bọn anh có các bài học đánh kiếm. Em có thể xem anh múa kiếm ở đây.
Giờ anh đánh kiếm thông thạo lắm và sớm sẽ cắt thân em làm đôi thôi.
Gần đây đã diễn ra lễ kỉ niệm đệ thập chu niên Cách Mạng Tháng Bảy. Biểu hiện đẹp nhất của ý chí dân sự đấy.
Bão táp từ Pháp đang tới gần chúng ta.
Tiếng vang của nó đã trồi dậy cả những nơi cùng thẳm nước ta.
Ngôi báu đang lay động và vương quyền đang run sợ.
Ernst August, tao cả gan nhìn mày bằng ánh mắt giận dữ.
Mày chỉ đang bình thản trên ngôi báu như tao trong thuyền nơi mắt bão đấy thôi.
Anh đã tự nuôi một bộ ria mép, và tìm tiêu khiển với tiểu quý tộc,
họ kinh ngạc vì sự lạc lõng của anh khi xuất hiện ở chốn xa hoa với dung mạo như thế.
Tuy nhiên, các phu nhân được tán tụng lắm.
Mấy tên ngốc thì khoe mẽ bằng trò khua môi múa mép.
Những quý ông này không đủ khả năng phát triển tư duy theo cách hợp lí ngay cả trong ba giây thôi.
Thế là đủ để hỏi họ mấy câu vu vơ khiến cho họ tha hồ phủ nhận chính mình.
Tiện đây, anh cũng có thể thuyết giảng ngay cả khi chẳng sửa soạn gì.
Hỡi các bạn, lũ khờ khạo chính trị ! Hỡi các bạn, lũ yêng hùng kia !
Con sóng trào thời đại sẽ kéo bọn bay vào chính trị tất cả như nhau rồi chết chìm trong vương quốc lý tưởng của bay.
Lúc đó bọn bay sẽ đứng trước lối vào như lũ cừu đực.
Greber thân ! Tớ thú nhận rằng mình chẳng mong tiếp diễn cuộc tranh cãi kịch liệt giữa đôi ta.
Chúng ta đã ngưng thấu hiểu nhau rồi.
Tớ đang trên lộ trình hướng về chủ nghĩa Hegel. Tớ nghiên cứu lịch sử triết học của Hegel đấy. Một công việc tốt đẹp lắm !
Những ý tưởng kì vĩ của ông đã tước đi biết bao hơi sức tớ. Tớ...
Chết tiệt, ngay khi tớ bắt đầu ngồi ngâm sách, việc ở công sở cũng bung bét rồi.
"Công chức đáng kính phục nhất của ngài" - Này là lời chót tớ biên trong lá thư công tác khi xin nghỉ việc ở công sở hôm nay đấy.
Tạ ơn Chúa, tớ đã biến khỏi cái hốc ảm đạm ấy, nơi chẳng có việc gì đáng làm.
Nhưng còn đánh kiếm, ăn, uống, ngủ và nỗi cực nhọc nữa. Friedrich bạn cậu.
Mùa thu năm 1841, Engels khởi hành tới Berlin sung quân ngũ.
Đồng thời, ông xin vào Đại học Berlin với tư cách sinh viên dự thính.
Marie thân ! Em thấy ưa nhìn thế nào chưa, nhưng thuần túy kháng lại những quy tắc, anh phải mặc thêm áo choàng nữa ư ?
Đồng phục của anh ấn tượng nhất và anh xứng đáng được đem ra trưng bày.
Tình cờ lúc này anh được làm pháo thủ chừng 4 tuần trong đại đội pháo-bộ hoàng gia đấy.
Anh phải tham dự cuộc thao diễn hành sáng nay từ 8 giờ tới tận 11 rưỡi cơ.
Suốt thời gian này anh nhận được lời mắng nhiếc rất nghiêm khắc của ngài trung tá.
Anh cũng phải chịu đựng thói càu nhàu và la lối của lão đại úy, đành tự trấn an mình "Ai quan tâm chứ" rồi vênh mặt tỏ ra khinh hắn.
Nhân đây, tới lúc anh phải đi rồi. Anh trai em Friedrich. Berlin, Doroteinstrasse 56.
Từ bài báo năm 1842 của Engels Nhật kí một sinh viên vãng lai :
Đại học Berlin vốn nức tiếng, được đứng trong dòng chính của tư duy đương đại và tự tạo ra một đấu trường trí tuệ như vậy.
Marie thân ! Đóa hoa nhỏ dịu dàng này là anh hi vọng đền bù cho quãng thời gian dài bắt em phải đợi.
Gần đây anh đã gây chấn động thi sĩ Rückert ở đại học đường đấy.
Suốt cuộc diễn thuyết của ông, anh ngồi ngay trước mặt,
mà ông thì cứ nhìn trân trân vào mấy cái cúc sáng loáng của anh tới mức đứt cả mạch tư duy.
Engels gửi chủ xuất bản Arnold Ruge, kèm thỉnh cầu tìm một bài cho tờ Jahrbücher :
Thời điểm này tôi đã dẹp tác phẩm Dante sang bên rồi.
Marie thân ! Em chắc chắn không được nghe rằng, ngài Liszt đã tới đây đấy. Anh gửi em chân dung ngài này.
Có đầy bức họa về Liszt vĩ đại, quyến rũ, thiên thượng, tài hoa, chí thánh trong mọi ngôi nhà rồi.
Nữ lưu Berlin mê mẩn ngài tới mức xảy ra cuộc giành giật quyền sở hữu một chiếc bao tay mà ngài đánh rớt.
Bà bá tước Schlippenbach còn rót thứ trà Liszt vĩ đại bỏ sót trong tách vào lọ nước hoa Cologne của bà ta và gìn giữ cứ như thánh tích vậy.
Các quý cô tranh nhau vì ngài nhưng ngài lại khiến họ chưng hửng lắm, và chỉ thích đi lang thang uống rượu cùng một đám sinh viên thôi.
Engels gửi Arnold Ruge :
Ông hỏi tôi sao không gửi bài báo Schelling và sự khải thị ư ?
Những gì tôi nảy trong trí là phát hành một tiểu luận phản bác ông ta.
Bài Schelling, triết gia trong Chúa Cơ Đốc cũng từ ngòi bút của tôi vậy.
Trong lúc ấy, tại Đại học Berlin diễn ra một cuộc tranh biện sôi nổi quanh phép biện chứng Hegel,
mà kẻ phản đối vĩ đại nhất là triết gia Schelling.
Chàng Engels 22 tuổi kịch liệt đối trọng Schelling trên mặt báo,
gây nên mối quan tâm lớn không chỉ tại Đức mà vượt khỏi biên giới nữa.
Tiếp thư gửi Arnold Ruge :
Ngoài mấy điều này ra, tôi đâu phải bác sĩ và càng không thể trở nên con người ấy. Tôi chỉ là một thương nhân và pháo binh hoàng gia Phổ.
Xin vui lòng tha cho tôi cái danh hiệu đó. Thân mến, Friedrich Engels (Oswald).
Marie thân ! Hôm nay anh có thể kể cho em một tin mừng,
rằng bọn anh có lẽ không phải diễn hành ngày mai đâu, bởi vì Đức Kim Thượng đã hạ cố đi Potsdam rồi. Cả bộ đồng phục nom khá vừa vặn anh đấy.
À phải rồi, giờ anh có một con chó. Nó thuộc giống khuyển Tây Ban Nha rất đẹp và khá dữ đấy. Ấy thế mà anh dạy nó được một điều.
Khi anh nói "Namenloser" (tên hắn), "Có một quý nhân !" - nó sẽ tỏ ra dữ tợn và cứ gầm gà gầm gừ.
Engels gửi Arnold Ruge :
Lần này tôi biên cho ông đặng báo rằng tôi sẽ không gửi bất cứ bài nào cho nữa.
Tôi đã quyết định bỏ tất cả việc viết lách một thời gian.
Tôi đã trau dồi đủ để hình thành thế giới quan riêng mình, và, khi cần thiết, còn bênh vực nó,
nhưng là chưa đủ để có thể làm việc cho nó thành công và theo đúng cách.
Hoạt động viết lách của tôi cho đến nay chỉ là những thử nghiệm từ kết quả mà tôi đã có thể tìm hiểu xem khả năng bản thân có cho phép tôi...
... tích cực dự phần vào phong trào thế kỉ này không.
Tháng 11 năm 1842, Engels khởi hành tới Manchester.
Chương mới trong đời ông bắt đầu từ đây.
Trong cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, ông thấy rằng chỉ lực lượng này có khả năng thay đổi được thế giới.
Tháng 10 năm 1844.
Marx thân !
HẾT © Vergilarchivum 2018